KOAH Hakkında Bilmeniz Gerekenler ve Rehabilitasyonu

KOAH Hakkında Bilmeniz Gerekenler ve Rehabilitasyonu

KOAH Nedir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, kronik bronşit, amfizem ve bazı kronik astım vakalarını içerir. KOAH, genellikle akciğerlere ve solunum yollarına zarar veren tütün dumanı gibi tahriş edici maddelere uzun süre maruz kalındığından kaynaklanır. Hava kirliliği veya kimyasal duman veya tozları ve partikülleri teneffüs etmek de KOAH gelişimine katkıda bulunabilir. Genetik yatkınlık sebebiyle tütün ürünlerine pasif içici olarak maruz kalındığında da KOAH gelişebilir. Bazı insanların akciğerlerini tütün dumanının etkilerine duyarlı kılan genetik farklılıklar çoğunlukla bilinmemektedir. Otoimmün hastalığa sahip kişiler, sigarayı bırakmış olsalar da, hastaların çoğunda akciğerlerde aktif inflamasyon vardır. Bu devam eden iltihap nedeniyle sigarayı bıraktıktan sonra hastalık yıllarca kötüleşmeye devam edebilir. Bu inflamasyona, otoantikorların ve otoreaktif T hücrelerinin aracılık ettiği düşünülmektedir.

KOAH hafif, orta, ağır ve çok ağır olmak üzere 4 evrede incelenir.

Hafif KOAH: Genellikle kronik öksürük ve balgam görülür. Koşmada ve yokuş çıkmada nefes darlığı görülür.

Orta KOAH: Efor sarfedildiğinde görülen nefes darlığı ile beraber, semptomlarda ilerleme görülür. Günlük işler yapılırken nefes darlığı gelişir. Gece uykusu rahattır. Kendi yaş grubuna kıyasla daha yavaş yürüme vardır.

Ağır KOAH: Artan nefes darlığı ve hastanın yaşam kalitesini etkileyen tekrarlayıcı ataklar görülür. Günlük işler yapılırken genellikle nefes darlığı hissedilir. Halsizlik vardır. Merdiven çıkmada zorlanılır. Gece nefes darlığı nedeniyle uyku düzeni bozulur.

Çok Ağır KOAH: Yaşam kalitesi ileri derecede bozulmuştur ve ataklar yaşamı tehdit edici olabilir. Çok ağır evrede kalp yetmezliği meydana gelebilir ve ayaklarda su toplama (ödem) başlar. Kalp yetmezliği gelişen hastalarda hastalığın ileri dönemlerinde nefes darlığı çok şiddetlenir ve hastalar evden dışarı çıkamaz hale gelir. Bu dönemdeki hastalar artık günün yarısından çoğunda oksijen makinesine bağlı kalırlar. 

Hastalığın ileriki dönemlerinde kanda ve organlarda oksijen miktarı önemli oranda azalacağı için farklı rahatsızlıklar belirir. Bunlar;

  • Yoğun terleme
  • Dil, dudak ve parmak uçlarında morarma
  • Şiddetli baş ağrısı
  • Çarpıntı
  • Gündüzleri uyuklama, geceleri uykusuzluk
  • Zihinsel faaliyetlerde azalma (unutkanlık, dikkatsizlik)
  • Zayıflama
  • Mide rahatsızlıkları, karında şişkinlik ve hazımsızlık
  • Ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma hissi

KOAH’ta Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Pulmoner rehabilitasyon programlarının KOAH tedavisinde son derece etkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Hastalarda optimize fonksiyonal kapasiteyi elde etmek, semptomları kontrol altına alabilmek için uygulanmaktadır. Pulmoner rehabilitasyon programları, nefessizliği azaltarak, hastalığın kontrol altına alınmasını sağlayarak ve hastanın günlük aktivitelerini gerçekleştirme becerisini geliştirerek hastanın sağlığını önemli ölçüde iyileştirir. Daha iyi sağlık, yaşam kalitesinde iyileşmelere ve hastane geri dönüşlerinde bir azalmaya yol açar.

Hastalarda kullanılan fizyoterapi ve rehabilitasyon uygulamaları

  • Egzersiz eğitimi
  • Solunum kas eğitimi
  • Solunum egzersizleri
  • Bronşiyal drenaj teknikleri
  • Günlük yaşam aktiviteleri ve enerji koruma teknikleri
  • Hasta eğitimi

KOAH’lı hastalara belirtilen egzersiz eğitimi etkilerine ulaşılabilmesi için
egzersiz tipi, şiddeti, süresi ve frekansının uygun şekilde ayarlanması ve hastaya uygun bireysel ayarlanması gerekir. Üst ekstremite ve alt ekstremite egzersizleri vardır. Alt ekstremitelerde ortaya çıkan güçsüzlük, egzersiz kısıtlaması ve yürüme mesafelerinin kısalmasına neden olan en önemli faktörlerdendir. Bu nedenle alt ekstremite egzersizleri pulmoner rehabilitasyonun temel öğeleridir. Ayrıca periferik kaslarda görülen atrofi
ve güçsüzlük nedeniyle güçlendirme hareketleri de önerilmektedir.

Hastada hiperventinizasyon (çok hızlı nefes alma) veya göğsünden balgamı temizleme konusunda problemler varsa, fizyoterapist nefes teknikleri ile yardımcı olur, bu da KOAH’ın neden olduğu nefes darlığını yönetmesini kolaylaştırır. Konumlandırma ve nefes egzersizlerini kullanabilir, aktivitelerinizi nasıl hızlandıracağınız konusunda tavsiyelerde bulunabilir ve başa çıkmanın yollarını gösterebilirler. Durumlarının gelecekteki alevlenmelerini yönetmelerinde yardımcı olabilirler.

Bir cevap yazın